Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Esel-Initiative</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Esel-Initiative"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Esel-Initiative rootpage-Esel-Initiative skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Esel-Initiative</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><table class="infobox float-right toccolours toptextcells" style="margin: 0 0 1em 1em; width: 25em; font-size: 90%; text-align: left;">

<tbody><tr>
<th colspan="2" class="hintergrundfarbe5" style="font-size:110%; text-align: center;">Esel-Initiative, Gemeinnütziger Verein zur Förderung allein erziehender Frauen in entlegenen Weltregionen
</th></tr>


<tr style="vertical-align: top">
<th>Rechtsform
</th>
<td><a href="Gemeinn%C3%BCtzigkeit" title="Gemeinnützigkeit">gemeinnütziger</a> <a href="Eingetragener_Verein" class="mw-redirect" title="Eingetragener Verein">eingetragener&nbsp;Verein</a>
</td></tr>

<tr style="vertical-align: top">
<th>Gründung
</th>
<td class="wikidata-content">1995
</td></tr>

<tr style="vertical-align: top">
<th>Auflösung
</th>
<td class="wikidata-content">2022
</td></tr>














<tr>
<td colspan="2" style="border-top: solid 1px #ccd2d9; border-bottom: 0; padding: 0;">
</td></tr>








<tr style="vertical-align: top">
<th>Aktionsraum
</th>
<td><a href="Nepal" title="Nepal">Nepal</a>, vormals <a href="Eritrea" title="Eritrea">Eritrea</a>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="border-top: solid 1px #ccd2d9; border-bottom: 0; padding: 0;">
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<th>Vorsitz
</th>
<td>Stefanie Christmann
</td></tr>












<tr>
<td colspan="2" style="border-top: solid 1px #ccd2d9; border-bottom: 0; padding: 0;">
</td></tr>

<tr style="vertical-align: top">
<th>Umsatz
</th>
<td class="wikidata-content">465.177 Euro <small>(2020)</small>
</td></tr>




<tr>
<td colspan="2" style="border-top: solid 1px #ccd2d9; border-bottom: 0; padding: 0;">
</td></tr>



<tr style="vertical-align: top">
<th>Freiwillige
</th>
<td class="wikidata-content">7 <small>(2020)</small>
</td></tr>

<tr style="vertical-align: top">
<th>Mitglieder
</th>
<td class="wikidata-content">238 <small>(2020)</small>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="border-top: solid 1px #ccd2d9; border-bottom: 0; padding: 0;">
</td></tr>
<tr style="vertical-align: top">
<th>Website
</th>
<td><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.esel-initiative.de/">www.esel-initiative.de</a>
</td></tr>
</tbody></table>
<p>Die <b>Esel-Initiative, Gemeinnütziger Verein zur Förderung allein erziehender Frauen in entlegenen Weltregionen</b> war ein von 1995 bis 2022 bestehender <a href="Gemeinn%C3%BCtzig" class="mw-redirect" title="Gemeinnützig">gemeinnütziger</a> <a href="Eingetragener_Verein" class="mw-redirect" title="Eingetragener Verein">eingetragener Verein</a> mit Sitz in Bonn<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> zur Förderung <a href="Alleinerziehende" class="mw-redirect" title="Alleinerziehende">allein erziehender</a> Frauen in entlegenen Weltregionen. Sie finanzierte Hilfe zur Selbsthilfe in <a href="Eritrea" title="Eritrea">Eritrea</a> und betrieb in <a href="Nepal" title="Nepal">Nepal</a> Völkerverständigung im Norden. Kooperationspartner waren die Nationale Eritreische Frauenunion (NUEW - National Union of Eritrean Women) in Eritrea sowie ab 2007 Sahayog Himalaya-Nepal im Himalaja. Der Verein musste 2022 wegen Überalterung des Vorstandes und fehlender Nachfolgender abgewickelt werden.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Aktivitäten"><span id="Aktivit.C3.A4ten"></span>Aktivitäten</h2></div>
<p>Die Esel-Initiative vergab die Tiere in Zusammenarbeit mit Sahayog in Nepal sowie vormals mit NUEW in Eritrea.
</p><p>Die Gründung der Esel-Initiative geschah aus dem Bemühen, die physische Last zu verringern, die dadurch entsteht, dass Frauen im Rahmen ihrer Hausarbeit über viele Kilometer große Mengen Wasser tragen müssen. Die Frauen laufen dadurch Gefahr, ihre Becken- und Hüftmuskulatur zu überlasten.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die NUEW verschenkte junge weibliche <a href="Hausesel" title="Hausesel">Esel</a> an allein erziehende Frauen in ländlichen Regionen, um Mütter und Töchter vom Wasserschleppen zu entlasten und den Müttern die Möglichkeit zur Existenzgründung zu geben. Das ermöglichte den Töchtern den Schulbesuch. Mit ihren Eselinnen sollten die Frauen außerdem selbst Nachzucht ziehen können.<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Seit 2005 erhielten außerdem <a href="Hebamme" title="Hebamme">Hebammen</a> in ländlichen Regionen männliche Esel als Reittiere, um Schwangere und Gebärende besser erreichen zu können.<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Hebammen engagierten sich außerdem gegen die <a href="Weibliche_Genitalverst%C3%BCmmelung" title="Weibliche Genitalverstümmelung">weibliche Genitalverstümmelung</a>.
</p><p>Im Nepal verschenkte Sahayog in erster Linie Esel für den Transport und Kühe zur Milchproduktion – ebenfalls an allein erziehende Mütter in abgelegenen ländlichen Regionen. Die Esel-Initiative förderte ausschließlich Mütter bzw. Großmütter, die ohne Mann für kleine oder „schulpflichtige“ Kinder/Enkel sorgen mussten und „absolut arm“ waren. Die Esel-Initiative und Sahayog legten Wert darauf, dass die geförderten Mütter ihre Kinder zur Schule schickten.<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Tiere boten den Frauen in Nepal auf vielfältige Weise eine wirtschaftliche Grundlage: durch Verarbeitung und Verkauf der Milch und Milchprodukte, durch Verwendung des <a href="Kot" title="Kot">Dungs</a> zum Gemüseanbau,<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> als Transportmittel für den Wasser- und Holzhandel.<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im Juni 2009 musste das Eritrea-Projekt wegen Schwierigkeiten vor Ort eingestellt werden. Die Aktivitäten des Vereins bezogen sich seitdem auf Nepal.
</p><p>Der Verein hielt eine Foto-<a href="Wanderausstellung" title="Wanderausstellung">Wanderausstellung</a> vor, die vom Sommer 2002 bis Ende 2008 in zahlreichen Orten in Deutschland gezeigt wurde, sowie erneut den Jahren 2015 und 2017.<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Finanzierung">Finanzierung</h2></div>
<p>Die Anschaffung der Tiere wurde durch Spenden finanziert. Ein Teil der Spenden kam durch das Engagement von Kindern und Jugendlichen an Schulen zusammen. Zusätzlich ging das Honorar für zwei von Christmann geschriebene Kinderbücher (<i>Askalu will einen Esel</i>, <i>Askalu und ihr Esel Senait</i>) an die Initiative.<sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Organisation trug das <a href="Spendensiegel" title="Spendensiegel">Spendensiegel</a> des DZI. Die 238&nbsp;Mitglieder trugen sämtliche Kosten für Infomaterialien und Verwaltung.<sup id="cite_ref-12" class="reference"><a href="#cite_note-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Auszeichnung">Auszeichnung</h2></div>
<ul><li>2006: <a href="Bundesverdienstkreuz" class="mw-redirect" title="Bundesverdienstkreuz">Bundesverdienstkreuz</a> für Gründerin und Vorsitzende Stefanie Christmann für ihr Engagement<sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Stefanie Christmann: <cite style="font-style:italic">Esel als »Hebammentaxi«&nbsp;in Eritrea</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Hebamme</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>17</span>, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>4</span>. Thieme, 2004, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>254–255</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1055/s-2004-860892">10.1055/s-2004-860892</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Esel-Initiative&amp;rft.atitle=Esel+als+%C2%BBHebammentaxi%C2%AB+in+Eritrea&amp;rft.au=Stefanie+Christmann&amp;rft.date=2004&amp;rft.doi=10.1055%2Fs-2004-860892&amp;rft.genre=journal&amp;rft.issue=4&amp;rft.jtitle=Hebamme&amp;rft.pages=254-255&amp;rft.pub=Thieme&amp;rft.volume=17" style="display:none">&nbsp;</span></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<ul><li><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.esel-initiative.de/"><i>Die Esel-Initiative – Verein zur Förderung alleinerziehender Frauen in entlegenen Weltregionen e.V.</i></a> In: <i>esel-initiative.de.</i><span class="Abrufdatum" style="display:none"> Abgerufen am 30.&nbsp;Mai 2025</span> (offizielle Website).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Die+Esel-Initiative+%E2%80%93+Verein+zur+F%C3%B6rderung+alleinerziehender+Frauen+in+entlegenen+Weltregionen+e.V.&amp;rft.description=Die+Esel-Initiative+%E2%80%93+Verein+zur+F%C3%B6rderung+alleinerziehender+Frauen+in+entlegenen+Weltregionen+e.V.&amp;rft.identifier=">&nbsp;</span></li>
<li>Hilfe zur Selbsthilfe für Frauen. Entwicklungszusammenarbeit in Eritrea – Unterrichtsfilm, Institut für Weltkunde in Bildung und Forschung (WBF): <a rel="nofollow" class="external text" href="https://wbf-medien.de/medien/geographie/hilfe-zur-selbsthilfe-fuer-frauen">Film</a> mit <a rel="nofollow" class="external text" href="https://wbf-medien.de/sites/default/files/medien/documents/D_7030_ub_01.pdf">Unterrichtsblatt</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.esel-initiative.de/der-verein/"><i>Der Verein.</i></a> In: <i>esel-initiative.de.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 30.&nbsp;Mai 2025</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Der+Verein&amp;rft.description=Der+Verein&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.esel-initiative.de%2Fder-verein%2F">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.esel-initiative.de/wp-content/uploads/2022/12/InfoBrief-EselInitiative_2022.pdf"><i>InfoBrief-EselInitiative_2022.pdf.</i></a> (PDF; 213 kB) In: <i>esel-initiative.de.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 30.&nbsp;Mai 2025</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=InfoBrief-EselInitiative_2022.pdf&amp;rft.description=InfoBrief-EselInitiative_2022.pdf&amp;rft.identifier=">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">Tesfa G. Gebremedhin: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Drinking water, sanitation and firewood</cite>. In: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Women, Tradition, and Development in Africa: The Eritrean Case</cite>. Red Sea Press, 2001, ISBN 978-1-56902-153-8, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>105–109</span> (englisch).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Esel-Initiative&amp;rft.atitle=Drinking+water%2C+sanitation+and+firewood&amp;rft.au=Tesfa+G.+Gebremedhin&amp;rft.btitle=Women%2C+Tradition%2C+and+Development+in+Africa%3A+The+Eritrean+Case&amp;rft.date=2001&amp;rft.genre=book&amp;rft.isbn=9781569021538&amp;rft.pages=105-109&amp;rft.pub=Red+Sea+Press" style="display:none">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.esel-initiative.de/sample/"><i>Unser Projekt.</i></a> In: <i>esel-initiative.de.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 25.&nbsp;Juni 2022</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Unser+Projekt&amp;rft.description=Unser+Projekt&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.esel-initiative.de%2Fsample%2F">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.main-echo.de/regional/stadt-kreis-aschaffenburg/zukunftschancen-auf-vier-beinen-art-810147"><i>Zukunftschancen auf vier Beinen: Ausstellung Sefra stellt Esel-Initiative vor – Eröffnung am Samstag – Verein finanziert Tiere für Alleinerziehende in armen Weltregionen.</i></a> In: <i>main-echo.de.</i> 11.&nbsp;Juni 2009,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25.&nbsp;Juni 2022</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Zukunftschancen+auf+vier+Beinen%3A+Ausstellung+Sefra+stellt+Esel-Initiative+vor+%E2%80%93+Er%C3%B6ffnung+am+Samstag+%E2%80%93+Verein+finanziert+Tiere+f%C3%BCr+Alleinerziehende+in+armen+Weltregionen&amp;rft.description=Zukunftschancen+auf+vier+Beinen%3A+Ausstellung+Sefra+stellt+Esel-Initiative+vor+%E2%80%93+Er%C3%B6ffnung+am+Samstag+%E2%80%93+Verein+finanziert+Tiere+f%C3%BCr+Alleinerziehende+in+armen+Weltregionen&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.main-echo.de%2Fregional%2Fstadt-kreis-aschaffenburg%2Fzukunftschancen-auf-vier-beinen-art-810147&amp;rft.date=2009-06-11">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text">eu-umweltakademie.eu: <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20110203045105/http://www.eu-umweltakademie.eu/aktuelles/gesellschaft/news-inhalt/article/ein-esel-rettet-aus-der-armut-das-projekt-esel-initiative/"><i>Ein Esel rettet aus der Armut – Das Projekt „Esel-Initiative“</i></a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 3. Februar 2011 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>)</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.esel-initiative.de/wp-content/uploads/2021/06/jahresbericht2020_esel-initiative.pdf"><i>Jahresbericht 2020.</i></a> (PDF; 483 kB) In: <i>esel-initiative.de.</i> 2020,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25.&nbsp;Juni 2022</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Jahresbericht+2020&amp;rft.description=Jahresbericht+2020&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.esel-initiative.de%2Fwp-content%2Fuploads%2F2021%2F06%2Fjahresbericht2020_esel-initiative.pdf&amp;rft.date=2020">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.sana.de/offenbach/gut-zu-wissen/pressearchiv/zukunftschancen-auf-vier-beinen-5377"><i>Zukunftschancen auf vier Beinen.Ausstellungseröffnung im Sana Klinikum Offenbach am 15. März 2017.</i></a> In: <i>sana.de.</i> 8.&nbsp;März 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 30.&nbsp;Mai 2025</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Zukunftschancen+auf+vier+Beinen.Ausstellungser%C3%B6ffnung+im+Sana+Klinikum+Offenbach+am+15.+M%C3%A4rz+2017&amp;rft.description=Zukunftschancen+auf+vier+Beinen.Ausstellungser%C3%B6ffnung+im+Sana+Klinikum+Offenbach+am+15.+M%C3%A4rz+2017&amp;rft.identifier=&amp;rft.date=2017-03-08">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.fr.de/politik/vier-beine-bald-haus-11652392.html"><i>Vier Beine – und bald ein Haus.</i></a> In: <i>Frankfurter Rundschau, fr.de.</i> 1.&nbsp;Februar 2019,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25.&nbsp;Juni 2022</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Vier+Beine+%E2%80%93+und+bald+ein+Haus&amp;rft.description=Vier+Beine+%E2%80%93+und+bald+ein+Haus&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.fr.de%2Fpolitik%2Fvier-beine-bald-haus-11652392.html&amp;rft.date=2019-02-01">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.esel-initiative.de/auf-tour/"><i>Auf Tour.</i></a> In: <i>esel-initiative.de.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 25.&nbsp;Juni 2022</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Auf+Tour&amp;rft.description=Auf+Tour&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.esel-initiative.de%2Fauf-tour%2F">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Jutta Heeß: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://taz.de/Nominierte-2006-Stefanie-Christmann/!117930/"><i>Nominierte 2006: Stefanie Christmann – Ein Lasttier kann das Leben verändern.</i></a> In: <i>taz.de.</i> 2006,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25.&nbsp;Juni 2022</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Nominierte+2006%3A+Stefanie+Christmann+%E2%80%93+Ein+Lasttier+kann+das+Leben+ver%C3%A4ndern&amp;rft.description=Nominierte+2006%3A+Stefanie+Christmann+%E2%80%93+Ein+Lasttier+kann+das+Leben+ver%C3%A4ndern&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Ftaz.de%2FNominierte-2006-Stefanie-Christmann%2F%21117930%2F&amp;rft.creator=Jutta+Hee%C3%9F&amp;rft.date=2006">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-12">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.dzi.de/organisation/esel-initiative-gemeinnuetziger-verein-zur-foerderung-allein-erziehender-frauen-in-entlegenen-weltregionen-e-v/"><i>Esel-Initiative, Gemeinnütziger Verein zur Förderung allein erziehender Frauen in entlegenen Weltregionen.</i></a> In: <i>dzi.de.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 12.&nbsp;Dezember 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Esel-Initiative%2C+Gemeinn%C3%BCtziger+Verein+zur+F%C3%B6rderung+allein+erziehender+Frauen+in+entlegenen+Weltregionen&amp;rft.description=Esel-Initiative%2C+Gemeinn%C3%BCtziger+Verein+zur+F%C3%B6rderung+allein+erziehender+Frauen+in+entlegenen+Weltregionen&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.dzi.de%2Forganisation%2Fesel-initiative-gemeinnuetziger-verein-zur-foerderung-allein-erziehender-frauen-in-entlegenen-weltregionen-e-v%2F&amp;rft.date=&amp;rft.language=de">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Elisabeth Binder: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.tagesspiegel.de/berlin/wie-esel-kleine-wunder-bewirken/759024.html"><i>Wie Esel kleine Wunder bewirken: Auszeichnung für eine wegweisende Initiative.</i></a> In: <i>tagesspiegel.de.</i> 4.&nbsp;Oktober 2006,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25.&nbsp;Juni 2022</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AEsel-Initiative&amp;rft.title=Wie+Esel+kleine+Wunder+bewirken%3A+Auszeichnung+f%C3%BCr+eine+wegweisende+Initiative&amp;rft.description=Wie+Esel+kleine+Wunder+bewirken%3A+Auszeichnung+f%C3%BCr+eine+wegweisende+Initiative&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.tagesspiegel.de%2Fberlin%2Fwie-esel-kleine-wunder-bewirken%2F759024.html&amp;rft.creator=Elisabeth+Binder&amp;rft.date=2006-10-04">&nbsp;</span></span>
</li>
</ol></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-05-30" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Esel-Initiative&amp;oldid=256494320">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>